निःशब्द सेवेला सलाम… गुन्हे शोधक श्वान “नीता”ला नाशिक पोलिसांचा भावपूर्ण निरोप
निःशब्द सेवेला सलाम… गुन्हे शोधक श्वान “नीता”ला नाशिक पोलिसांचा भावपूर्ण निरोप
कुमार कडलग, नाशिक
काही निरोप हे केवळ औपचारिक नसतात…
ते मनाच्या अतिशय आतल्या कोपऱ्यात जपून ठेवावे लागतात.
कारण त्या निरोपामागे असते नात्याची ऊब, कर्तव्याची शपथ, आणि शब्दांपलीकडचा विश्वास.
नाशिक शहर पोलीस दलात २०१६ साली दाखल झालेली गुन्हे शोधक श्वान “नीता” सेवामुक्त झाली.. हा फक्त एका कर्तव्यनिष्ठ अधिकाऱ्याचा निरोप नाही, तर एका अशा निःशब्द योद्ध्याला दिलेला मानाचा मुजरा आहे, जिने गेली दहा वर्षे स्वतःच्या आवाजाशिवाय, अपेक्षांशिवाय आणि कोणत्याही प्रसिद्धीच्या मोहाशिवाय समाजाच्या सुरक्षेसाठी स्वतःला वाहून घेतले.
तब्बल ४८० गुन्ह्यांच्या घटनास्थळी तिची उपस्थिती…
हा केवळ आकडा नाही, तर प्रत्येक त्या तपासाची साक्ष आहे जिथे मानवाची नजर थांबली, तिथे नीताच्या संवेदनांनी सत्याचा मागोवा घेतला.
गुन्हेगार कितीही चतुर असो, पुरावे कितीही लपवलेले असोत, मानवी डोळ्यांना न दिसणाऱ्या सूक्ष्म खुणा नीताने आपल्या गंधज्ञानाने पकडल्या आणि अनेक कुटुंबांना न्याय मिळवून देण्यात मोलाची भूमिका निभावली.
पुणे, शिवाजीनगर येथे घेतलेल्या कठोर प्रशिक्षणातून तयार झालेली ही श्वान योद्धा केवळ नाशिकपुरती मर्यादित राहिली नाही;
२०१७ आणि २०१८ च्या पोलीस कर्तव्य मेळाव्यात, तसेच २०१८ मधील अखिल भारतीय स्पर्धेत महाराष्ट्राला गौरव मिळवून देण्यात तिचे योगदान विशेष ठरले.
ही केवळ श्वानाची कामगिरी नव्हती; ती होती शिस्त, निष्ठा आणि संघभावनेची सर्वोच्च पातळी.
पोलीस आयुक्त संदीप कर्णिक, यांच्या हस्ते नीताला देण्यात आलेला औपचारिक निरोप हा एक मोठा संदेश देऊन गेला.
कर्तव्याला जाती-धर्म, भाषा, पद किंवा प्रजाती नसते; फक्त निष्ठा असते.
मानवी सहकाऱ्यांना जसा सन्मान दिला जातो, तसाच सन्मान नीतालाही देण्यात आला.
ही संवेदनशीलता नाशिक पोलिसांच्या कार्यसंस्कृतीची ताकद दाखवते.
या यशामागे डॉ. प्रियांका जोपुळकर, तसेच डॉग स्कॉडचे हँडलर्स गोपीनाथ कोल्हे आणि नितीन पगारे यांचे योगदान तेवढेच महत्त्वाचे आहे.
कारण अशा श्वानाचे प्रशिक्षण हे केवळ तांत्रिक नसते; ते भावनिक नात्याने बांधलेले असते.
श्वान आणि त्याचा हँडलर यांच्यातील संवाद शब्दांचा नसतो, तो विश्वासाचा असतो.
नीताने ज्या अचूकतेने काम केले, त्यामागे या टीमची मेहनत, संयम आणि माया स्पष्ट दिसते.
मानवी स्वभावापेक्षा वेगळेपण… आणि म्हणूनच अधिक मोठेपण
नीताचा प्रवास माणसाला आरसा दाखवणारा आहे.
माणूस अनेकदा कामामागे ओळख शोधतो, प्रसिद्धी शोधतो, कौतुक शोधतो.
कधी कधी स्वार्थ, राजकारण, अहंकार आणि श्रेयवाद यांत मूळ कर्तव्य हरवून बसते.
पण नीता?
तिने कधी काही मागितले नाही.
ना पदकाची अपेक्षा, ना कौतुकाची आस, ना सोशल मीडियावरील प्रसिद्धीची इच्छा.
तिला फक्त एकच गोष्ट माहिती होती.
“माझे काम म्हणजे सत्याचा माग काढणे.”
हीच तिची मानवी स्वभावापेक्षा वेगळी आणि श्रेष्ठ बाजू आहे.
जिथे माणूस कधी भावनांनी, पूर्वग्रहांनी किंवा स्वार्थाने डळमळतो, तिथे श्वानाची निष्ठा सरळ, निर्मळ आणि निर्व्याज असते.
म्हणूनच नीताचा निरोप डोळे पाणावणारा ठरतो.
कारण ती फक्त पोलीस दलातील एक सदस्य नव्हती; ती अनेक तपासांची निःशब्द साक्षीदार होती.
अनेक पीडितांना न्याय मिळवून देणारी ती एक मूक आशा होती.
सलाम, नीता!..
दहा वर्षांची तुझी सेवा शब्दांत मावणारी नाही.
तू भुंकून नव्हे, तर कृतीतून बोललीस.
तू पदावर नव्हतीस, पण तुझा दरारा होता.
तू मूक होतीस, पण तुझ्यामुळे अनेक सत्यांना आवाज मिळाला.
सेवामुक्त होताना नाशिक शहर तुला एका श्वानाप्रमाणे नाही,
तर कर्तव्यनिष्ठ योद्धा म्हणून स्मरते आहे.
सलाम, नीता…
तुझी निष्ठा, तुझी संवेदना आणि तुझी सेवा कायम प्रेरणा देत राहील.
दुनियादारी won’t lie
