तथाकथित पत्रकारितेचा मुखवटा! वास्तव पत्रकारीतेची सत्व परीक्षा 

तथाकथित पत्रकारितेचा मुखवटा!

वास्तव पत्रकारीतेची सत्व परीक्षा 

 

कुमार कडलग, नाशिक

नाशिकला हादरवून सोडणाऱ्या रवींद्र एरंडे प्रकरणाने एक गोष्ट निर्विवादपणे सिद्ध केली आहे,पत्रकारितेचा पोशाख घालणारा प्रत्येकजण पत्रकार नसतो. पोलिस तपासात समोर आलेल्या १२१ आक्षेपार्ह चित्रफिती, महिलांच्या कथित शोषणाचे आरोप आणि प्रभावाचा गैरवापर या सगळ्यामुळे हे प्रकरण केवळ एका व्यक्तीचा गुन्हा राहिलेलं नाही; ते तथाकथित पत्रकारितेच्या नावाने उभ्या राहिलेल्या बनावट साम्राज्याचा पर्दाफाश बनलं आहे.

रोखठोक सांगायचं तर, अशा नराधम प्रवृत्तींचा सर्वात मोठा बळी  विश्वास असतो; पण त्यानंतर दुसरा सर्वात मोठा बळी असतो प्रामाणिक पत्रकारितेचा मान.

पत्रकारिता म्हणजे माईक, कॅमेरा, प्रेसकार्ड आणि सोशल मीडियावर काही व्हिडिओ नव्हेत. पत्रकारिता म्हणजे सत्तेला प्रश्न विचारण्याचं धैर्य. जनतेच्या बाजूने उभं राहण्याची नीतिमत्ता. सत्य बाहेर आणण्यासाठी स्वतःच्या सुरक्षिततेचा धोका पत्करण्याची तयारी. पण काही कथित मुखवटाधारी लोकांनी या पवित्र क्षेत्राला स्वार्थ, जवळीक, प्रभाव आणि विकृतीचा व्यवसाय बनवून टाकलं आहे.

हेच या प्रकरणात दिसून आलं.

गळ्यात प्रेसकार्ड, हातात हस्तरेषांचे भाकीत, ओठांवर समाजसेवेची भाषा, आणि आतून विश्वासाला सापळा बनवण्याची कथित प्रवृत्ती हे मिश्रण समाजासाठी विषारी आहे. कारण सामान्य माणूस चेहरा पाहून विश्वास ठेवतो. प्रेसकार्ड दिसलं की “हा आपला माणूस” असं मानतो. युट्यूब चॅनल दिसलं की “हा प्रभावी आहे” असं गृहीत धरतो. समाजसेवेचे फोटो दिसले की “हा नक्कीच चांगला असेल” असं समजतो.

आणि इथेच समाज फसतो.

अशा प्रकरणांनी सर्वात आधी मारला तो विश्वासावर डाका.

विश्वास मिळवण्यासाठी प्रसिद्धीचा वापर, जवळीक वाढवण्यासाठी सहानुभूतीचा वापर, प्रभावासाठी ओळखींचा वापर, आणि शेवटी त्याच विश्वासाला कथित शोषणाचं हत्यार बनवणं हा केवळ गुन्हा नाही; हा सामाजिक चारित्र्यावरचा हल्ला आहे.

पण या सगळ्यात एक गोष्ट स्पष्टपणे वेगळी ठेवली पाहिजे.

तथाकथित पत्रकार आणि प्रामाणिक पत्रकार यांच्यात जमीन-अस्मानाचा फरक आहे.

आजही नाशिकपासून दिल्लीपर्यंत हजारो पत्रकार आहेत जे पावसात, दंगलीत, निवडणुकांत, आपत्तीमध्ये, रुग्णालयाबाहेर, पोलीस ठाण्याबाहेर, गावखेड्यांत आणि भ्रष्टाचाराच्या अंधाऱ्या फाइल्समध्ये वास्तव शोधण्याचे काम रात्रंदिवस करत आहेत.

ते कुणाच्या विश्वासाचा व्यापार करत नाहीत; ते विश्वासासाठी लढतात.

जेव्हा एखादा शेतकरी आत्महत्या करतो, तेव्हा त्याच्या घरापर्यंत पोहोचणारा पत्रकार असतो.

जेव्हा एखाद्या रुग्णालयात निष्काळजीपणामुळे मृत्यू होतो, तेव्हा पहिला सवाल करणारा पत्रकार असतो.

जेव्हा एखादा अधिकारी भ्रष्टाचार करतो, तेव्हा पुरावे उकरून बाहेर काढणारा पत्रकार असतो.

जेव्हा सत्ताधाऱ्यांना अस्वस्थ करणारा प्रश्न विचारायचा असतो, तेव्हा स्वतःचा जीव धोक्यात घालणारा पत्रकार असतो.

म्हणून अशा नराधम प्रवृत्तींचा निषेध करताना आपण खऱ्या पत्रकारितेचा सन्मान अधिक ठामपणे केला पाहिजे.

कारण काही कथित लोकांच्या कृत्यांमुळे जर संपूर्ण पत्रकारितेकडे संशयाने पाहिलं जाऊ लागलं, तर सर्वात मोठं नुकसान समाजाचंच होईल. उद्या तुमच्या दारात आलेला खरा पत्रकार एखाद्या घोटाळ्याचा पुरावा शोधायला आला असेल; पण अशा प्रकरणांमुळे लोक त्याच्याकडेही संशयाने पाहतील. हीच या नराधम प्रवृत्तींची सर्वात मोठी सामाजिक हानी आहे.

म्हणून या प्रकरणाने दिलेला संदेश स्पष्ट आहे,

पत्रकारितेच्या नावाने व्यवसाय करणाऱ्यांना पत्रकार म्हणू नका.

पत्रकारिता ही पदवी नाही; ती जबाबदारी आहे.

ती प्रसिद्धीची शिडी नाही; ती लोकशाहीचा पहारेकरी आणि संरक्षक भिंत आहे.

अशा कथित प्रकरणांत आरोपी एक व्यक्ती असतो; पण दोषी मानसिकता अनेकांची असते.

चेहरा पाहून विश्वास ठेवणारा समाज

पदाला चारित्र्याचं प्रमाणपत्र मानणारी मानसिकता

प्रसिद्धीला प्रामाणिकपणाचं प्रमाणपत्र समजणारे लोक

“मोठा माणूस आहे” म्हणून प्रश्न न विचारणारी वृत्ती

हे सगळे घटक अशा मुखवट्यांना वाढवतात.

म्हणूनच आता वेळ आली आहे प्रश्न विचारण्याची.

प्रेसकार्ड आहे? ठीक आहे, पण काम काय?

युट्यूब चॅनल आहे? ठीक आहे, पण हेतू काय?

समाजसेवा करतो? छान, पण पारदर्शकता आहे का?

मोठ्या लोकांशी ओळख आहे? असू द्या, पण चारित्र्याचं मोजमाप त्याने होत नाही.

आज समाजाने एक कठोर रेषा आखली पाहिजे.

तथाकथित पत्रकारितेच्या मुखवट्यांना उघडे पाडा, पण खऱ्या पत्रकारितेचा किल्ला मजबूत करा.

कारण खरी पत्रकारिता ही अजूनही लोकशाहीची शेवटची आशा आहे.

काही नराधम त्या दिव्याच्या नावाने काळोख विकत असतील, तर दोष दिव्याचा नाही; दोष मुखवटाधाऱ्यांचा आहे.

नाशिकने हे प्रकरण फक्त गुन्हेगारी बातमी म्हणून न वाचता, पत्रकारितेच्या नावावर जगणाऱ्या बनावट प्रतिष्ठेच्या उद्योगावरचा चार्जशीट म्हणून वाचलं पाहिजे.

 

एक होता पत्रकार…

मग झाला हस्तरेषा तज्ञ…

मग झाला समाजसेवेचा चेहरा…

आणि शेवटी कथितपणे विश्वासाचा व्यापारी निघाला…

पण याच वेळी दुसरी एक ओळही लक्षात ठेवली पाहिजे—

एक असतो खरा पत्रकार…

जो समाजाच्या जखमांवर मीठ चोळत नाही,

तर सत्याचा मलम लावण्यासाठी अंधारात उतरतो.

हीच खरी पत्रकारिता.

आणि तिचं रक्षण करणं हीच समाजाची आजची सर्वात मोठी जबाबदारी आहे.

दुनियादारी won’t lie